صفحه اصلی

 

     - میراثهای جهانی یونسکو در ایران(World Heritage Site in Iran

   میراث جهانی مکانی مانند کوهستان، جنگل، دریاچه، ساختمان، مجموعه و شهر است که بدلیل اهمیت ویژه فرهنگی یا فیزیکی در لیست یونسکو قرار میگیرد. این لیست توسط برنامۀ بین المللی میراث جهانی و تحت مدیریت کمیته میراث جهانی یونسکو نام گذاری و فهرست بندی شده و از صدمات محفوظ نگاه داشته میگردد. تحت شرایط خاصی، میراثهای جهانی میتوانند از صندوق میراث جهانی یونسکو پول دریافت نمایند. این برنامه پس از تصویب کنوانسیون پاسداری از میراث طبیعی و فرهنگی در 16 نوامبر 1972 در کنفرانس عمومی یونسکو، نهادینه شد. یک مکان برای ثبت بعنوان میراث جهانی، بایستی علاوه بر داشتن ارزش جهانی ممتاز یکی از ده شاخص زیر را در بر داشته باشد:

شاخصهای فرهنگی:

1- نمایانگر یک شاهکار حاصل از نبوغ خلاقانه انسان باشد.

2- نشان دهنده مبادله ارزش‌های انسانی مهم در پیشرفتهای معماری یا فن‌آوری، هنرهای به یاد ماندنی، برنامه‌ریزی شهری و طراحی چشم‌انداز، در یک بازه زمانی یا در محدوده یک منطقه فرهنگی جهان باشد.

3- گواهی کنندۀ بی همتا یا استثنایی یک تمدن یا سنت فرهنگی زنده یا از بین رفته باشد.

4- نمونه بارزی از یک اثر سازه ای، معماری یا تکنولوژیکی و یا چشم انداز باشد که مرحله مهمی از تاریخ انسان را نمایش دهد.

5- مثال برجسته ای از سکونت سنتی انسان، استفاده از زمین و یا استفاده از دریا توسط انسان، در شرایطی که نمایانگر تعامل انسان و فرهنگ با محیط زیست باشد، به ویژه هنگامی که این تعامل در مقابل تغییرات غیر قابل برگشت، آسیب پذیر میگردد.

6- به طور مستقیم یا ملموس، با رویدادها یا سنتهای زندگی، ایده ها یا عقاید و آثار ادبی و هنری که دارای اهمیت برجسته جهانی هستند، مرتبط باشد.

شاخصهای طبیعی:

7- در بر دارنده پدیده های طبیعی برجسته باشد و یا منطقه ای دارای زیبایی استثنایی و ارزشهای زیباشناسی باشد.

8- نمونه برجسته ای از بیان مراحل اصلی تاریخ کره زمین باشد، که سابقه ای از زندگی و همچنین فرایندهای مهم زمین شناسی مربوط به تغییرات سطح زمین، ویژگیهای زمین ریختی و ویژگیهای فیزیوگرافیکی پر اهمیت را در بر داشته باشد.

9- نمونه برجسته ای از فرایندهای پیوسته(در جریان) بیولوژیکی و اکولوژیکی مهم از تکامل و توسعه اکوسیستمهای خشکی، آب شیرین، ساحلی و دریایی و همچنین جوامع گیاهی و جانوری باشد.

10- شامل پر اهمیت ترین و قابل توجه ترین زیستگاههای طبیعی برای حفاظت تنوع بیولوژیکی باشد، همچنین آن دسته از زیستگاههایی که دربردارنده گونه های زیستی در معرض تهدیدی هستند که این گونه ها از نقطه نظر دانش و حفاظت دارای ارزش جهانی برجسته میباشند.

   در جدول زیر میراثهای جهانی یونسکو در ایران که تنها بر مبنای شاخصهای فرهنگی به ثبت رسیده اند، معرفی شده است:

توضیحات مختصات جغرافیایی شاخصهای مشمول سال ثبت میراث در یونسکو استان محل میراث نام میراث ردیف
  N38 14 55   E48 17 29 4-2-1 1389 اردبیل

 آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی

1
    N38 4 53     E46 17 35 4-3-2 1389 آذربایجان شرقی

 مجتمع بازار تاریخی تبریز

2
  N29 7 0.588 E58 22 0 6-4-3-2 1383 کرمان

 بم و فضای فرهنگی آن

3
  N30 11 37.788 E53 10 2.244 4-3-2-1 1383 فارس

 پاسارگاد

4
  N29 56 3.984 E52 53 25.008  

6-3-1

 

1358  

فارس

 

 

 تخت جمشید

 

5
  N36 36 14   E47 14 6 6-4-3-2-1 1382 آذربایجان غربی

 تخت سلیمان

6
  N32 4 59.88 E48 31 60 4-3 1358 خوزستان

 چغازنبیل

7
      N32 1 7       E48 50 9 5-2-1 1388 خوزستان

 سازه های آبی شوشتر

8
  N34 23 18   E47 26 12 3-2 1385 کرمانشاه

 سنگ نبشته بیستون

9
      1394 خوزستان

 شوش

10
 

N30 35 38   E61 19 40

4-3-2

1393 سیستان و بلوچستان

 شهر سوخته

11
(شامل قناتهای آسیاب آبی میرزا نصرالله مهریز، باغ زارچ یزد، بلده فردوس، حسن آباد مهریز، دوقلوی اکبرآباد و قاسم آباد بروات، قصبه گناباد، گوهر ریز جوپار، مزدآباد اصفهان، مون اردستان و وزوان)

-

4-3

1395  -

 قنات ایرانی

12
 

N35 40 49.32 E51 25 13.84

4-3-2

1392 تهران

 کاخ گلستان

13
(شامل قره کلیسا، سن استپانوس، مریم مقدس دره شام، چوپان و سورسور)

-

6-3-2

1387 آذربایجان

 کلیساهای آذربایجان

14
 

-

8-7

1395  کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی

 کویر لوت

15
 

N36 26 7.008 E48 47 48.012

4-3-2

1384 زنجان

 گنبد سلطانیه

16
 

N37 15 28.9 E55 10 8.4

4-3-2-1

1391 گلستان

 گنبد قابوس

17
 

N32 40 11   E51 41 7

2

1391 اصفهان

 مسجد جامع اصفهان

18
   

 

1394

 کرمان  منظر فرهنگی میمند 19
 

N32 39 26.82 E51 40 40

6-5-1

1358 اصفهان

 میدان نقش جهان

20
(شامل باغهای پاسارگاد، ارم، دولت آباد، شازده، عباس آباد، اکبریه، پهلوان پور، فین، چهلستون)

-

6-4-3-2-1

1390 -

 مجموعه باغ ایرانی

21

  

 

   - ذخیره گاههای زیست کره در ایران(Biosphere Reserves in Iran)

   برنامه انسان و زیست کره یونسکو در سال 1971 برقرار شد. هدف این برنامه توسعه رویکردهای مدیریتی، تحقیقاتی و آموزشی حفاظت از اکوسیستم و استفاده پایداراز منابع طبیعی میباشد. هر چند در این برنامه بصورت مستقیم نامی از توریسم برده نشده اما با توجه به این واقعیت که این مناطق معمولاً دارای زیباییهای طبیعی میباشند، در این سایت جزیی از گنجینه گردشگری ایران در نظر گرفته شده اند. ضمنآ اجرای اصولی ژئوتوریسم میتواند نقش موثری در دستیابی اهداف ذکر شده داشته باشد. در جدول زیر ذخیره گاههای زیست کره در ایران معرفی شده اند:

توضیحات استان نام ذخیره گاه ردیف
  آذربایجان شرقی ارسباران(قره داغ) 1
  فارس ارژن و پریشان 2
  سمنان پارک ملی توران 3
بخشهایی از پارک ملی کویر در استانهای اصفهان، تهران و قم واقع شده است. سمنان پارک ملی کویر 4
  گلستان پارک ملی گلستان 5
  چهار محال و بختیاری تنگ صیاد 6
  هرمزگان جنگلهای حرا 7
  آذربایجان دریاچه ارومیه 8
  سیستان و بلوچستان  دریاچه هامون 9
بخشهایی از منطقه حفاظت شده دنا در استانهای اصفهان و چهار محال و بختیاری واقع شده است. کهگیلویه و بویر احمد دنا 10
  هرمزگان گنو 11
  مازندران میانکاله 12

 

     - میراثهای فرهنگی و معنوی ایران(Intangible Cultural Heritages of Iran)

   در سال 2003 میلادی کنوانسیونی در یونسکو تحت نام پاسداری از میراث فرهنگی و معنوی بشر در یونسکو به تصویب رسید تا آیینها، فرهنگ و آداب و رسوم مناطق مختلف برای قرار گرفتن در فهرست میراث فرهنگی معرفی شده و به نام مردم هر کشور ثبت شوند. این فهرست هر دو سال یکبار توسط یونسکو مورد بازبینی قرار میگیرد و میراثها از دیدگاه زنده بودن یا در معرض خطر بودن ارزیابی میگردند. دولتها نیز باید اقدامات انجام شده برای نگهداری و تشویق مردم به ادامه میراثهای ثبت شده خود را ارائه دهند. ثبت شدن نام یک میراث فرهنگی و معنوی در یونسکو به معنای حفاظت کامل آن میراث نخواهد بود. در جدول زیر میراثهای فرهنگی و معنوی ثبت شده ایران معرفی شده اند:

توضیحات پراکنش جغرافیایی میراث نام اثر معنوی ردیف
  ایران آیین پهلوانی و رقص پهلوانی 1
  استانهای حاشیه ای خلیج فارس دانش ساخت لنج در خلیج فارس 2
  استان فارس روش سنتی قالی بافی در استان فارس 3
  شهرستان کاشان، استان اصفهان روش سنتی قالی بافی در کاشان 4
  روستای مشهد اردهال، شهرستان کاشان، استان اصفهان مراسم قالی شویی مشهد اردهال 5
  ایران موسیقی سنتی ایرانی 6
  استان خراسان موسیقی بخشیهای خراسان 7
  ایران نقالی ایرانی 8
  ایران(به همراه کشورهای آذربایجان، ازبکستان، افغانستان، پاکستان، ترکیه، قرقیزستان و هند) نوروز 9
  ایران هنر و مراسم نمایش تعزیه 10